IEC 60617’ye göre elektrik sembolleri
Pano şemalarında en sık kullanılan semboller, çizimdeki her ayrıntının anlamı ve herkesin onları aynı şekilde okumasını sağlayan kurallar.
IEC 60617 nedir
IEC 60617, elektrik şemalarında kullanılan grafik semboller için uluslararası standarttır. Eskiden basılı bölümler hâlinde (IEC 60617-2 ile IEC 60617-13 arası) yayımlanırdı; bugün IEC’nin güncel tuttuğu ve yaklaşık 1900 sembol içeren çevrim içi bir veritabanıdır. Avrupa’da EN 60617 olarak benimsenmiştir.
Her sembolün bir referans numarası, adı, çizimi ve uygulama kuralları vardır. Sembollerin bir belgede nasıl yerleştirileceğini (yön, bağlantıların çizimi, metinlerin okuma yönü) başka bir standart belirler: IEC 61082-1.
En sık kullanılan semboller
Kontaklar dikey çizilir, besleme üstte olur. Kırmızı etiket, IEC 81346-2’ye göre cihaz sınıfı harfidir; bunu IEC 81346 tanımlama kılavuzumuzda açıklıyoruz.
Sabit kontaktaki yarım daire, çarpı ve çizgiye işlev niteleyicileri denir: bunlarla aynı temel kontak bir kontaktörün, otomatik sigortanın veya ayırıcının kontağı hâline gelir.
Çizim kuralları
- Dinlenme konumu. Her şey enerjisiz ve çalıştırılmamış hâlde çizilir: makine çalışırken kapalı olsa bile NA kontak açık gösterilir.
- Mekanik bağlantı. Kesikli çizgi, buton ve kontağı gibi birlikte hareket eden parçaları birleştirir.
- Ayrık gösterim. Bobin kumanda devresinde, kontakları ise güç devresinde, bazen başka sayfalarda yer alır. Hepsini aynı tanımlama (örneğin -Q2) ve bobinin altındaki çapraz referans tablosu birbirine bağlar.
- Yön. Semboller anlamları değişmeden döndürülebilir veya aynalanabilir. Metinler çizimin altından veya sağından okunacak şekilde yerleştirilir.
Klemens işaretlemesi
Bobin ve kontak klemensleri her zaman aynı şekilde numaralandırılır; böylece kablaj cihaza bakmadan anlaşılır:
| Eleman | Klemensler |
|---|---|
| Bobin | A1 – A2 |
| Ana kontaklar | 1-2 · 3-4 · 5-6 |
| NA yardımcı kontak | 13-14 · 23-24 · 33-34… |
| NK yardımcı kontak | 21-22 · 31-32 · 41-42… |
Yardımcı kontaklarda ilk rakam sıra numarası, ikincisi işlevdir: NK için 1-2, NA için 3-4. Bu işaretlemeyi şalt cihazları standardı IEC 60947-1 belirler.
IEC ve ANSI karşılaştırması
Kuzey Amerika’da ANSI/IEEE 315 sembolleri ve yatay çizilen merdiven şemaları kullanılır. En göze çarpan farklar:
| Eleman | IEC 60617 | ANSI/IEEE 315 |
|---|---|---|
| NA kontak | ||
| NK kontak | ||
| Bobin |
O pazar için çalışıyorsanız projeye başlamadan önce müşterinin hangi standardı istediğini kontrol edin.
FaseCAD’de semboller
FaseCAD bir sembol koleksiyonu ve kendi sembollerinizi oluşturmak için bir düzenleyiciyle gelir. Yeni bir sembol çizerseniz şu kurallara uyun: bağlantılar üstte ve altta, dinlenme konumu ve IEC 60617 işlev niteleyicileri.
IEC 81346 tanımlama kılavuzu Sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular
Tüm sembolleri nerede görebilirim?
Ücretli abonelikle erişilen IEC 60617 veritabanında. Şalt cihazı üreticileri genellikle cihazlarının sembollerini kataloglarına ve CAD kütüphanelerine koyar.
Makine çalışırken NA kontak neden açık çizilir?
Çünkü şema dinlenme konumunu gösterir: enerjisiz ve çalıştırılmamış. Böylece devreyi izleyen herkes aynı durumdan başlar.
IEC 60617 ile EN 60617 aynı mı?
İçerik olarak evet: EN 60617, IEC 60617 sembollerinin Avrupa’da benimsenmiş hâlidir.
Bağlantılar
- IEC 60617 DB · Şemalar için grafik semboller veritabanı (resmî IEC sayfası)
- IEC 61082-1:2014 · Elektroteknikte kullanılan belgelerin hazırlanma kuralları (resmî IEC sayfası)
- Wikipedia’da Electronic symbol (İngilizce)
- IEC 81346’ya göre referans tanımlama · FaseCAD kılavuzu